top of page
  • Volkan

100 OBJEDE DÜNYA TARİHİ ~ Neil MacGregor

A History of the World in 100 Objects

İngilizce'den çeviren: Gamze Bulut


© 2017, Pegasus Yayınları

1. Baskı: Nisan 2017



Tarihe az da olsa ilgi duyan; belki de yüzlerce detayın içerisinde kayboldukları için tarih kitapları okumayı sevemeyen ama bir taraftan da öğrenmeyi kaçırdıkları temel konular için hayıflanan herkese rahatlıkla tavsiye edebileceğim bir kitap, 100 Objede Dünya Tarihi.


Okuması kolay, ilgi çekici, çarpıcı hikâyelerle süslenmiş, her biri 5 objeyi anlatan 20 bölüme hem kısmen kronolojik hem de anlatmak istediğini çok akıllıca bölecek şekilde düzenlenmiş çok beğendiğim bir eser oldu.,



British Museum'un 2002-2015 yılları arasında yöneticiliğini yapan Neil MacGregor'un BBC'nin bir radyo programında British Museum'un koleksiyonunda yer alan objeleri tanıtması fikrine istinaden seçtiği 100 objenin hikayesi kitaplaştırılmış.


Kitap, objeler aracılığıyla dünyanın iki milyon öncesinden günümüze kadar farklı dönemlerde nasıl göründüğünün bir resmini çekiyor.


Biliyoruz ki tarihi yazanlar galip gelenlerdir; özellikle de yazmayı bilenler yalnızca onlar olduğunda. Kaybeden taraftakilerin, topluluklar ele geçirilip yok edilenlerin, hikâyelerini anlatmak için çoğunlukla sahip olduklar tek şey objelerdir. Bu kitapta hepsi de karşımıza çıkacak olan Karayip'ten Tainolar, Avustralya Aborjinleri, Benin'deki Afrikalılar ve İnkalar, geçmiş başarılarını bize yalnızca yaptıkları objeler aracılığıyla en iyi şekilde anlatabilirler: objelerle anlatılan bir dünya tarihi onlara söz hakki tanımaktadır.

Bu objelerin British Museum'da mı, yoksa orijinleri topraklarda mı olması gerektiği ayrı bir soru ve tartışma konusu; ama onların nasıl incelendiklerini, araştırıldıklarını ve korunduklarını da okumak size farklı bir bakış açısı sunabilir.


British Museum'u 13 sene yönetmiş bir İngiliz olan Neil MacGregor'un, İngiliz emperyalizmine gocunmadan yaptığı ince dokunuşlar da bonus.



100 objenin her biri ayrı etkileyici; hikayelerinde okuyacağınız detayların bir çoğu şaşırtıcı.


Sadece bir örnek vermek gerekirse, MÖ 500-300 döneminden bir at arabası heykelciğini seçmek istiyorum.


Arabacının yanında bulunan ve muhtemelen Pers Kralı adına uzak bölgeleri yöneten bir yönetici olduğu sonucuna varılan yolcu inceleniyor. Ayrıcalıklı bir çocuğun oyuncağı ya da tanrılara sunulmak üzere yapılmış bir objeden hangisi olursa olsun bu heykelcik üzerinden o dönemki Pers İmparatorluğu hakkında bazı çıkarımlar yapılıyor.


İmparatorluğun boyutları sebebiyle emsalsiz bir kara ulaşımı gerektirdiğini biliyoruz. Büyük Kiros da kendisine Şahanşah diyerek (Krallar Kralı) imparatorluğunun bir müttefik devletler konfederasyonu olduğunu bildiriyordu. Arabadaki yolcu da (şık ceketi, yetkisini sembolize eden başlığından hareketle) bu bölgelerden birini yöneten bir vali olmalı.


Diğer taraftan yolcuların Medler'e özgü kıyafetler giyiyor olması ile birlikte arabanın ön kısmına da Mısır tanrısı Bes'in başının yerleştirilmiş olması, Perslerin farklı dinlere ve kültürlere sergilediği hoşgörüyü ve zapt ettikleri insanlardan öğrendiklerini benimsemek konusundaki kapasitelerini açıkça gösteriyor.


Bu sıradışı ölçüde kucaklayıcı imparatorluk, ayrıca resmi bildiriler için de yabancı dil kullanmaktan da son derece memnundu. Heredot'un sözleri: Yabancıların yollarını benimsemeye Perslerden daha hazır bir ırk yok; örneğin daha güzel olduğunu düşündükleri için Medler'in kıyafetlerini giyiyorlardı ve askerleri de Mısır zırhları kuşanıyordu.


Kitaptaki 20 bölümün açıklamaları ve benim en çok beğendiğim objeler şunlar oldu:



Kısım 1 - Bizi İnsan Yapanlar

MÖ 2000000 - MÖ 9000

İnsan yaşamının başlangıcıyla başlayıp, tüm dünyaya yayıldıkları, ulaştıkları ortamlara adapte olma çabalarıyla ve kavramsal sanat üretmeye başlamalarıyla geçen dönem.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Olduvai Taştan Yapılmış Kesme Aleti

  • Olduvai El Baltası

  • Yüzen Ren Geyiği


Kısım 2 - Buzul Çağından Sonra: Yemek ve Seks

MÖ 9000 - MÖ 3500

Tarımın gelişimi ve yerleşik hayata geçiş ile birlikte, insan topluluklarının bir arada yaşamaya ve buna uygun olarak yaşama, düşünme ve tapınma geleneklerinin değişime uğradığı dönem.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Maya Mısır Tanrısı Heykeli


Kısım 3 - İlk Şehirler ve Devletler

MÖ 4000 - MÖ 2000

İlk şehir ve eyaletlerin oluşmasıyla, kralların, yöneticilerin ve yazının ortaya çıktığı dönem.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Kral Den'in Sandalet Etiketi

  • Ur Sancağı


Kısım 4 - Bilim ve Edebiyatın Başlangıcı

MÖ 2000 - MÖ 700

Yazılı edebiyat ile birlikte bilimsel ve matematiksel bilginin de geliştiği dönem.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Tufan Tableti

  • II. Ramses Heykeli


Kısım 5 - Eski Dünya, Yeni Güçler

MÖ 1100 - MÖ 300

Dünyanın farklı noktalarında yeni güçlerin ortaya çıktığı ve paranın kullanılmaya başladığı dönem.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Lachish Rölyefleri

  • Taharqa Sfenksi

  • Karun'un Altın Parası


Kısım 6 - Konfüçyüs'ün Döneminde Dünya

MÖ 500 - MÖ 300

Dünya çapında farklı medeniyetlerin, nüfuzlarını daim kılacak yeni yönetim biçimleri geliştirme çabalarını kapsayan, politik felsefe, sanat ve dinin buna yönelik birer araç olarak kullanılmaya başladığı dönem.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Ceyhun'dan At Arabası Heykelciği

  • Partenon Heykeli: Sentor ve Lapith'ler


Kısım 7 - İmparatorluk Kurucuları

MÖ 300 - MS 10

İskender'in fetihleriyle başlayan imparatorluklar ve imparatorların otoritelerini halka yansıtmak için çeşitli farklı yöntemler buldukları dönem.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • İskender'in Başını Gösteren Sikke

  • Rosetta Taşı

  • Augustus'un Başı


Kısım 8 - Antik Zevkler, Yeni Baharatlar

MS 1 - 500

Zevk, lüks ve boş vakit karşısında sergilenen tutumların özetlendiği bölüm.


Kısım 9 - Dünya İnançlarının Yükselişi

MS 100 - 600

Sonsuzluğu kavramaya çalışan büyük dinlerin dünyayı şekillendirdiği ve bunu tasvirlerle tanımlama eğilimi dönemi.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Hinton St. Mary Mozaiği


Kısım 10 - İpek Yolu ve Ötesi

MS 400 - 800

İpek Yolu boyunca, yalnızca insanlar ve ürünlerin değil, aynı zamanda fikirlerin de yolculuğu.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Abdülmelik'in Altın Paraları


Kısım 11 - Sarayın İçinde: Saray Sırları

MS 700 - 900

Büyük kraliyet sarayları içerisindeki yaşamı, devlet gücünün özel ve mahrem ifadeleri olan objeler aracılığıyla incelendiği bölüm.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Tara Heykeli


Kısım 12 - Hacılar, Yağmacılar ve Tüccarlar

MS 800 - 1300

Avrupa, Asya ve Afrika arasında gidip gelen savaşçılar, hacılar ve tüccarlar vasıtasıyla yer değiştiren objelerin, hammaddelerin ve fikirlerin anlatıldığı bölüm.


Kısım 13 - Statü Sembolleri

MS 1100 - 1500

Teknolojik gelişmelerle, zenginlerin statülerini yansıtmak, zevkleri ve kültürleriyle gösteriş yapmak istedikleri döneme özgü objeler.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • David Vazoları


Kısım 14 - Tanrılarla Buluşma

MS 1200 - 1500

İnsan ile kutsal arasındaki boşluğa köprü kurma niyetiyle oluşturulmuş objeler.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Kutsal Diken Emaneti


Kısım 15 - Modern Dünyanın Eşiği

MS 1375 - 1550

Dünyanın, bir insanın hepsini ziyaret etmesinin hala düşünülemez bir şey olduğu son dönem.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Ejderhalı Yeşim Fincan


Kısım 16 - İlk Küresel Ekonomi

MS 1450 - 1650

Avrupalıların kendi kıtalarından öteye açılmalarıyla birlikte ortaya çıkan deniz imparatorlukları dönemi.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • İki Başlı Yılan

  • İspanyol Sekiz Reali


Kısım 17 - Hoşgörü ve Hoşgörüsüzlük

MS 1550 - 1700

Bir tarafta dinler arasındaki hoşgörüsüzlük sebebiyle onbinlerce insanın katledilmesine sebep olunan, diğer taraftan Babürler gibi diğer devletlerin farklı inançlara hoşgörüyü temel alan yönetim biçimleri oluşturdukları dönem.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Babür Prensi Minyatürü


Kısım 18 - Keşif, Sömürge ve Aydınlanma

MS 1680 - 1820

Avrupa Aydınlanma Çağı'nın, diğer tarafta transatlantik köle ticaretiyle birlikte dünyanın kalan kısmıyla bağlantı kurulan, ve yerel halkların toplumsal eziyetlere maruz kaldıkları dönem.


Bu dönemden en ilgimi çeken objeler:

  • Akan Davulu

  • Hawaii'den Tüylü Miğfer


Kısım 19 - Kitlesel Üretim, Kitlesel İkna

MS 1780 - 1914

Fransız Devrimi ile birlikte endüstriyel toplumlara dönüşen Avrupa ve ABD'nin uluslararası ticareti körüklediği dönem.


Kısım 20 - Bizim Yaptığımız Dünya

MS 1914 - 2010

Çatışma, sosyal değişim ve bilimsel gelişmeler dönemi.



Yorum ve önerileriniz için şimdiden teşekkürler.

Volkan

2 views0 comments

Recent Posts

See All
bottom of page